0

De meest leerzame boeken van 2020

Het lezen van boeken is geen overbodige luxe voor zij die beter willen leren schrijven. Zeker als je klanten wilt strikken met jouw unieke verhaal en schrijfstijl, kan je veel leren van boeken. Van gezellig leesboek tot pittige doordenker: ik presenteer je de vijf boeken die 2020 voor mij fijner en leerzamer hebben gemaakt. Van welke boeken heb jij wat opgestoken in 2020?

Dit zijn de vijf boeken die ik graag wil bespreken (niet op volgorde van belangrijkheid):

  1. The Body Keeps Score – Bessel van der Kolk
  2. Het Recht van de Snelste – Thalia Verkade en Marco te Brömmelstroet
  3. Clap When You Land – Elizabeth Acevedo
  4. The Midnight Library – Matt Haig
  5. Mindsight – Daniel Siegel

Van alle boeken kan je evenveel leren, het is maar net hoe je een verhaal leest. Ten eerste kan je natuurlijk leren over de schrijfstijl: welke woorden en zinnen gebruikt de schrijver? Hoe kan ik dat toepassen op mijn eigen schrijfstijl?

Ten tweede kan je leren van de inhoud, bijvoorbeeld in The Body Keeps Score en Mindsight gaat het over hoe trauma zich nestelt in je lichaam en hoe je dat trauma weer kan loslaten. Of in ieder geval hoe je ermee kan omgaan. Als laatste kan een verhaal je visie op het leven veranderen, of het daar nu expliciet voor bedoeld is of niet.

Dus van lezen kan je leren, zeker als het deze boeken betreft. Lees je mee?

The Body Keeps Score – Bessel van der Kolk

De les: je eigen ontdekkingen kunnen net zo leerzaam zijn voor een ander als voor jezelf. Plus: trauma’s vinden hun weg in je lichaam. Daarom is psychosomatisch werk net zo belangrijk als het ontrafelen van de patronen in je hoofd.

Het boek ligt nu ergens in een doos, te wachten op de verhuizing, maar dit is een boek dat voor altijd in mijn kast blijft. In opleiding als Being Me Therapist is het me niet onbekend dat het lichaam en de geest verweven zijn en dat problemen in het hoofd net zo goed problemen in het lijf betekenen. Maar dit boek geeft de wetenschappelijke onderbouwing daartoe.

Van der Kolk, geboren als Nederlander, maar nu Amerikaan, is inmiddels een oude rot in het vak en in dit boek beschrijft hij zijn ontdekkingen als trauma expert. Toegegeven, de voorbeelden in zijn boek zijn heel schrijnend. We mogen in onze handen wrijven als we niet deze trauma’s hebben meegemaakt. Maar toch, ook als de jeugd of je volwassen jaren niet helemaal (in plaats van helemaal niet) zijn verlopen zoals het verlopen zou moeten zijn, dan kan je leren van de inzichten uit dit boek.

Maar nog een belangrijker inzicht na het lezen van dit boek voor mij als schrijver is dat het helemaal niet egocentrisch en saai hoeft te zijn als iemand vertelt over zijn eigen geschiedenis. Het maakt juist heel goed duidelijk waarom Van der Kolk bepaalde keuzes heeft gemaakt, waar hij tegen de lamp is gelopen en welke inzichten hem verder hebben geholpen in het helpen van zijn cliënten.

Dit boek is dus een aanrader als je meer wilt weten over traumawerk en de rol van het lichaam in het oplossen (of jezelf verlossen) van dat trauma. Maar ook als je een lekker boek wilt lezen, waarin je ontdekt dat het vertellen van je eigen reis en inzichten heel goed kan werken.

Het recht van de snelste

Dit boek was een enorme eye-opener als het gaat om de fysieke inrichting van ons land. Je leert waarom er kinderspeelplaatsen zijn en gaat je verbazen over de hoeveelheid parkeerplekken die we hebben. Maar ook leer je hoe je open en kwetsbaar kan zijn in het vertellen van een verhaal.

‘Dit boek! Man, man, man, dit boek is fantastisch’, schreef ik op Goodreads. En ik meende het. Toegegeven, ik ben een beetje een Correspondent-groupy. De schrijfstijl van dit medium is open, eerlijk, bescheiden, maar ook weer niet. De kans dat je je dom voelt door een intelligent stuk van de Correspondent te lezen, is klein. Je moet eerder lachen om de aannames die ze maken en die ze vervolgens weer ontkrachten door met mensen te spreken en onderzoek te doen.

Ook Thalia Verkade heeft zo’n heerlijke schrijfstijl. Ze beschrijft dan ook open en eerlijk hoe ze met enthousiasme vroeg aan Marco te Brömmelstroet (fijne naam) over de fietssnelweg. Dat was toch een top idee? Nou, Marco vond van niet. Waarom zouden we nog sneller ter plekke moeten zijn? Is het niet een goed idee om dichterbij je werk te gaan wonen om gewoon op je dooie gemakje naar kantoor te fietsen?

Dat soort opmerkingen, daar word ik nou blij van. Dus afgezien van de schrijfstijl werd ik ook blij van dit boek qua inhoud. Het is een ontdekking van hoe wij in de jaren echt protest hebben moeten voeren om zo’n fietsland te worden. Het is een verwondering over hoe autogecentreerd wij zijn en dat vooral de kinderen daar de dupe van zijn. Die moeten worden binnengehouden of naar het speelpleintje om de hoek, maar daar mag je dan wel pas met mama naartoe of anders pas als je veel ouder bent. Want: de straat, die is gevaarlijk.

Dit boek is dus een aanrader als je verlangt naar lege straten waar kinderen hun plek hebben. Of als je wilt weten waarom het jammer is dat de auto zo centraal staat in ons leven. Maar het is ook een aanrader als je een open en eerlijke schrijfstijl wilt leren kennen.

Clap when you land

Les: je hoeft de regels niet altijd te volgen. Of misschien is het juist beter als je de schrijfregels niet te strikt volgt.

Clap when you land is een boek dat in mijn schoot viel zonder dat ik precies wist wie het daar neergooide. Ik denk dat de feed op Goodreads me daarop attendeerde, maar zeker weten doe ik het niet. Maar ik ben dankbaar dat het daar terecht is gekomen, want dit boek geeft je een hele andere kijk op schrijven. Het laat zien dat je helemaal niet zoveel woorden nodig hebt om een verhaal vol gevoel te vertellen waar lezers zich bij betrokken voelen en zich mee kunnen identificeren.

Het is een verhaal van twee meiden, één in New York en de ander in Dominicaanse Republiek, met dezelfde vader. Die vader komt te overlijden, dat is geen spoiler, dat weet je vanaf bladzijde één, maar hoe het dan verder gaat, dat ga ik natuurlijk niet vertellen. Maar wat ik mooi vind, is dat het boek is geschreven als gedicht. De zinnen zijn kort en na elke andere zin begint een nieuwe regel. Het lijkt gek, maar het is fantastisch.

Het is dus vooral fantastisch om te realiseren dat schrijven dus echt schrappen is. Dat killing your darlings to the extreme dus kan leiden tot dit. Dit gedicht dat eigenlijk een volledig verhaal is. En niet zo’n gedicht waarin je van alles tussen de regels moet lezen, maar zo’n gedicht dat zo duidelijk en helder is dat je kan meedeinen op de golven van de regels. Het laat je voelen, zien hoe het is om geliefd, bang, hoopvol te zijn. En dat met slechts een beperkt aantal woorden. Dat is nog eens wat anders dan honderd jaar eenzaamheid.

The Midnight Library

Les: ook fictieboeken hebben verborgen waarheden die je verder kunnen helpen in het leven.

Ik schreef al over The Midnight Library in mijn nieuwsbrief. Het boek werd me aangeraden door collega Mandy van Dijk (die overigens zelf een boek aan het schrijven is – hoe vet?!) en het greep me. Het is een makkelijk te lezen boek, dat vooropstellende. Dus het is zeker niet zo dat als je enige impact wilt maken op andermans leven dat je dan ineens ingewikkelde taal moet bezigen omdat dat nu zo intellectueel staat. Het kan dus gaan om een lekker te lezen fictie-roman, die je oppakt en met enige toewijding binnen dezelfde dag (ik deed er wat langer over, maar het kan!) uitleest.

Waarom deed het me aan het denken zetten? Omdat het boek gaat over spijt. Spijt van dingen die je niet gedaan hebt. Een interessant onderwerp, waar ik ook Brené Brown samen met Tim Ferriss en Dax Shepard over hoorde spreken in een podcast. Met de belangrijke vraag: is dat nou een nuttige emotie, spijt? In mijn bescheiden mening heb je niets aan spijt. Het gaat over het verleden waar we geen invloed over kunnen uitoefenen.

Maar wat als we dat nou wél konden? Daar gaat het boek The Midnight Library over. En natuurlijk leven we niet in die wereld, maar het gaat wel over de kansen die we in dit leven wel kunnen pakken. Dat was ook de conclusie van Brené: spijt is vooral om richting te geven aan de acties die we in de toekomst gaan doen. En daarvoor is The Midnight Library een mooie wake-up call. We kunnen niet weten wat er was gebeurt als we die dingen waar we nu spijt van hebben wel hadden gedaan, maar er is nu nog zoveel mogelijk én het zou maar zo kunnen zijn dat je nu je mooiste leven leeft.

Mindsight

Les: maak het ingewikkelde makkelijk. Of laat je tekst in ieder geval aansluiten op het niveau van de lezer.

Eerlijk is eerlijk, ik ben geïnteresseerd in de hersenen, maar hoe alles heet en waar het zit, dat vergeet ik snel. Daarom was dit boek in eerste instantie geen hit. Het ging veel over de hersenen, hoe ze werken, welke delen waarvoor verantwoordelijk zijn. Het was niet veel anders dan delen uit The Body Keeps Score van hierboven. Toch raakte de boodschap me wel, omdat Siegel na de uitleg over die hersenen, duidelijke metaforen en praktische voorbeelden gaf.

Bijvoorbeeld dat de meeste ziektebeelden te vangen zijn in de twee oevers van de mind: te rigide of te chaotisch. Het is de kunst om met je gedachten daarbinnen te blijven. Om dat te doen is het goed om te snappen welke oever je een voorkeur heeft en hoe zich dat uit bij jou. Alleen dan kan je weer afduwen van de kant en naar het midden varen.

Gelukkig blijft Siegel niet alleen bij de mind, want het lichaam, dat zit uiteindelijk in die boot, dat helpt mee roeien en sturen. Dus Siegel schrijft over hoe je uit je hoofd kan komen, bijvoorbeeld door meditatie, het scannen van het lichaam, jezelf los te koppelen van je gedachten. Maar ook van je emotie. ‘Je hebt verdriet’ in plaats van ‘je bent verdrietig’.

Het is de vraag overigens welke doelgroep Siegel beoogde. Waren het vooral therapeuten, hoogopgeleide lezers of iedereen met een hulpvraag? Om Mindsight te snappen is belangrijk dat je weet hoe de hersenen werken en hoewel hij een ‘makkelijke’ methode heeft door de hand als model voor de hersenen te gebruiken, vraag ik me af hoeveel mensen dat snappen als ze de opbouw uit de literatuur moeten opmaken.

Waarom vond ik het boek uiteindelijk toch een aanrader? Vanwege die metaforen en voorbeelden. Je kunt complexe theorie dus uitleggen met metaforen en voorbeelden, waardoor je boodschap uiteindelijk toch aankomt. Pas er alleen wel mee op, want er zijn mensen die een boek wegleggen en nooit meer oppakken als ze niet door de eerste bladzijden heenkomen. Zonde! Want jij hebt een uniek verhaal om te vertellen, dat wil je toch niemand onthouden?!

Ik heb heel erg genoten van 2020, als het de boeken betreft. Hoe was jouw 2020-leesjaar? Welk boek zou jij me aanraden?

Anne van den Berg

Author Anne van den Berg

More posts by Anne van den Berg

Leave a Reply

Ik accepteer de Privacy Policy

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.